Είστε εδώ

Γεωγραφικά Στοιχεία


Γεωγραφία

Το Σαραντάπορο είναι κτισμένο σε υψόμετρο 840μ (κεντρική πλατεία) στην νοτιοανατολική πλαγιά του όρους Λεπτοκαρυά (1228μ) του ορεινού όγκου των Καμβουνίων (Βουνάσα-1615μ), τα οποία αποτελούν το φυσικό σύνορο Θεσσαλίας και Μακεδονίας στο βορειοδυτικό τμήμα του νομού Λάρισας. Χαρακτηριστική είναι η κορυφή του Κούκου ή Παλιόκαστρου (1106μ) στη βόρεια πλευρά του χωριού. Νοτιοδυτικά υψώνεται το όρος Αμάρμπεης (Αρχοντική-1473μ), κομμάτι των Καμβουνίων, βορειοανατολικά υψώνεται το όρος Τίταρος ή Σιάπκα (Μικρό Φλάμπουρο-1836μ), που συνδέει τα Πιέρια Όρη (Φλάμπουρο-2188μ) με τον Όλυμπο (Μύτικας-2917μ), ο οποίος ορθώνεται ανατολικά ενώ νότια βρίσκονται οι απολήξεις του προς την Ελασσόνα, διαμορφώνοντας το Περραιβικό οροπέδιο, κατά την αρχαία ονομασία. Βορειοανατολικά του χωριού, μεταξύ Καμβουνίων (Ντοβράς) και Πιερίων (Τίταρος), οριοθετούνται τα ονομαστά Στενά Σαρανταπόρου ή Βολουστάνα (Volustena) ή Σεϊτάν Μπουγάζ (στενά του διαβόλου) ή Γκετσίτ Δερβέν (ελ.μετ: σαράντα περάσματα), που αποτελούν φυσική δίοδο μεταξύ Θεσσαλίας και Μακεδονίας. Δυτικά του χωριού, μεταξύ Λεπτοκαρυάς και Αμάρμπεη, κυλάει το ποτάμι Μουκριώτης ή Λάκος, παράλληλα του οποίου διέρχεται η σύγχρονη Εθνική Οδός Λάρισας-Κοζάνης. Ανατολικά, κοντά στα σύνορα με το χωριό Λιβάδι και κατά μήκος των Στενών Σαρανταπόρου, ρέει ο ποταμός Σαραντάπορος ή Τιταρήσιος. Από εκεί περνούσε η παλαιά Εθνική Οδός Αθηνών-Θεσσαλονίκης μέχρι το 1960, όταν και λειτούργησε η Νέα Εθνική Οδός Αθηνών-Θεσσαλονίκης μέσω των Τεμπών. Ο παλιός δρόμος, που διαπερνά τα Στενά Σαρανταπόρου, ακολουθεί την κοίτη του ποταμού σε μια χαράδρα πολύ στενή ανάμεσα στη Σιάπκα ή Τίταρος και τη Βίγλα ή Σκοπιά (1139μ.) από την πλευρά των Πιερίων και τo Ντοβρά και τον Κούκο από την πλευρά των Καμβουνίων. Ο δρόμος είναι σφηνωμένος μέσα στα βουνά και διασταυρώνεται συνέχεια με το γρήγορο ποτάμι με συνέπεια τους συνεχείς ελιγμούς. Γι’ αυτό το λόγο το ποτάμι ονομάστηκε Σαραντάπορος (σαράντα πόροι=περάσματα).

 

Ονομασία

Η παλιά ονομασία του χωριού ήταν Γκλίγκοβο. Σύμφωνα με τον ονοματολόγο Ι. Α. Θωμόπουλο το τοπονύμιο Γκλίγκοβο είναι υβρίδιο, δηλαδή δίγλωσσο. Αποτελείται από το βυζαντινό Απλίκι και την σλάβικη κατάληξη -οβο. Οι Βυζαντινοί στους μεγάλους εμπορικούς και στρατιωτικούς δρόμους ίδρυαν στρατιωτικούς σταθμούς με προσωρινή ή μόνιμη φρούρηση. Αυτά τα έλεγαν Απλίκια. Έτσι στην αρχή το χωριό ονομάστηκε, από σλάβους κτηνοτρόφους κυρίως, Απλίκοβο, δηλαδή χωριό κοντά σε Απλίκι. Το Απλίκοβο με πτώση του αρχικού Α και τροπή του Π σε Κ έγινε Κλίκοβο και αργότερα Γκλίκοβο ενώ το σύγχρονο όνομά του, Σαραντάπορο, το πήρε από το ποτάμι Σαραντάπορος. Ιστορικά αναφέρεται ότι υπήρξε η σκέψη να ονομαστεί Περδικοφωλιά, λόγω του ότι στην περιοχή υπήρχαν πολλές πέρδικες, αλλά με προτροπή του τότε δάσκαλου Βασίλη Παντελόπουλου προτιμήθηκε το όνομα Σαραντάπορο.

Είπαν για μας

glqxz9283 sfy39587stf02 mnesdcuix8
sfy39587stf03
sfy39587p07