Είστε εδώ

Πρωτοχριστιανικά - Βυζαντινά Χρόνια

Με την επικράτηση του χριστιανισμού καταστρέφονται ή αλλάζουν χρήση τα περισσότερα κτίσματα των δύο πόλεων της Περραιβικής Τρίπολης, στο Πύθιο και την Άζωρο, ενώ στην Ακρόπολη της Δολίχης δε φαίνεται να εκτελούνται έργα στα πρωτοχριστιανικά χρόνια. Δεν έχουν βέβαια γίνει ανασκαφές στην ευρύτερη περιοχή ή δημοσιεύσεις μνημείων και ευρημάτων του οικισμού του Σαρανταπόρου για την περίοδο αυτή, μπορούμε όμως εύλογα να υποθέσουμε ότι ακολουθεί την ιστορική πορεία των γειτονικών περιοχών. Οι ιστορικές πηγές, επίσης, σιωπούν για την παλαιοχριστιανική περίοδο και τους μετέπειτα χρόνους και δεν γνωρίζουμε εάν τα αρχαία ονόματα των πόλεων της Περραιβικής Τρίπολης εξακολουθούν να υφίστανται.

Σύμφωνα με τους μελετητές, οι πόλεις της Περραιβίας περιελήφθησαν επί Διοκλητιανού (284-305 μ.Χ.) στην επικράτεια της Λάρισας, περίοδο κατά την οποία καθιερώθηκε για πρώτη φορά η επαρχία της Θεσσαλίας, στην οποία υπαγόταν και η Άνω Μακεδονία μέχρι την περιοχή των Σερβίων (Καισάρεια και Σέρβια) και τη σημερινή Καστοριά (Διοκλητιανούπολις). Είναι γνωστό ότι σε αυτούς τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες την βυζαντινή αυτοκρατορία λυμαίνονται διάφοροι επιδρομείς.

Στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας και της βόρειας Θεσσαλίας φτάνουν οι Γότθοι κατά τον 5ο αι. και τα σλαβικά φύλα από τα μέσα του 6ου αι. Πρώτιστο ενδιαφέρον των Βυζαντινών αυτοκρατόρων ήταν να ελέγχουν το πέρασμα από την Δυτική Μακεδονία στη Βόρεια Θεσσαλία με τη δημιουργία ενός δικτύου οχυρώσεων, που θα έλεγχε το πέρασμα από τα σημερινά Σέρβια (από το λατινικό ρήμα Servo που σημαίνει φυλάττω, παρατηρώ) προς τα Στενά του Σαρανταπόρου (Volustana), καίριο στρατηγικό σημείο από την αρχαιότητα. Η Καισάρεια (πλησίον της σημερινής Καισάρειας) και οι Φυλακαί ή τα Σέρβια (όπως μετονομάστηκαν από τους Ρωμαίους) στην εποχή των Μακεδόνων βασιλέων (3ος π.Χ. αι.) και κυρίως στη Βυζαντινή περίοδο ήταν απόρθητα φρούρια. Επί αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α’ και Ηρακλείου, στα μέσα του 6ου και στις αρχές του 7ου αι. μ.Χ. οχυρώνεται η πόλη των Σερβίων και σύμφωνα με το Κωνσταντίνο τον Πορφυρογέννητο στον 7ο αι. οι οχυρώσεις ενισχύονται για να αντιμετωπιστούν οι συνεχείς επιδρομές από τα σλαβικά φύλα. Στην εποχή του αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α’ (527-565) ο ιστορικός Προκόπιος γράφει ότι η Θεσσαλία ήταν εύφορη χώρα, αλλά οι κάτοικοί της δεν την καλλιεργούσαν συστηματικά εξ αιτίας των συνεχών εχθρικών επιδρομών και της κακής κατάστασης των οχυρώσεων των πόλεων. Στον κατάλογο του δικτύου οχυρωμένων πόλεων αναφέρει μόνο τη Λάρισα και την Καισάρεια. Παρόλα αυτά είναι γνωστές οχυρώσεις της περιόδου αυτής στην Ελασσόνα (Ολοσσών), ενώ τα τείχη της Αζώρου ενισχύονται για μία ακόμη φορά. Δεν είναι γνωστές ή ταυτισμένες άλλες οχυρώσεις στην περιοχή, το τοπωνύμιο όμως Βίγλα, καθώς και το παλιότερο όνομα του Σαρανταπόρου, Γλίκοβο, ίσως να δηλώνουν την ύπαρξη φυλακίων ή οχυρώσεων, που σήμερα έχουν χαθεί.

Στην πρωτοβυζαντινή περίοδο, εκτός από τις οχυρώσεις, οι ανασκαφές έφεραν στο φως σημαντικά μνημεία από την περιοχή των Σερβίων μέχρι και την περιοχή νοτιοανατολικά του Σαρανταπόρου. Στη Μηλέα (βασιλική Αγίας Τριάδας), στο Λιβάδι (βασιλική στο Καστρί), τη σημερινή Δολίχη και την Άζωρο (βασιλική στοΠαλλιοκλήσι) έχουν εντοπιστεί εκκλησιαστικά κτίρια, μεγάλες τρίκλιτες βασιλικές της παλαιοχριστιανικής περιόδου, που κοσμούνται με ψηφιδωτά δάπεδα.

Κατά τον 10ο αι. ξεκινούν οι επεκτατικοί πόλεμοι των Βουλγάρων, ο οποίοι φτάνουν μέχρι τα Σέρβια, καταλαμβάνουν το Κάστρο και κατεβαίνουν ως τη Θεσσαλία. Το 1018 ο Βασίλειος ο Β΄ ο Βουλγαροκτόνος απωθεί τους Βούλγαρους και καταστρέφει το στρατό τους. Στα τέλη του 11ου αι. φτάνουν οι Νορμανδοί που ερημώνουν τη Θεσσαλία με συνεχείς επιδρομές ως το 1156, χρονιά που ο Αλέξιος Α΄ Κομνηνός τους εξεδίωξε. Μετά την Δ’ Σταυροφορία και την πτώση της  Κωνσταντινούπολης στους Σταυροφόρους της Δύσης, οι οποίοι προχωρούν στο διαμελισμό της αυτοκρατορίας και τη δημιουργία λατινικών ηγεμονιών (Partitio Imperii Romanae), η περιοχή της βόρειας Θεσσαλίας είναι υπό φραγκική διοίκηση στο Λατινικό Βασίλειο της Θεσσαλονίκης υπό τον ηγέτη της Σταυροφορίας, τον Βονιφάτιο τον Μομφερατικό. Η φραγκοκρατία κράτησε μέχρι το 1222 και στη συνέχεια η περιοχή πέρασε στους Δεσπότες της Ηπείρου και σε άλλους Βυζαντινούς ευγενείς, ως το 1333, οπότε επανήλθε στο βυζαντινό κράτος. Το 1342 ακολουθεί η κατάκτηση από τους Σέρβους του Στέφανου Δουσάν και η άνθηση του μοναστηριακού βίου. Από τα τέλη του 14ου αι. εμφανίζονται οι Τούρκοι και το 1389, λίγο πριν τη μάχη του Κοσσυφοπεδίου, ολοκληρώνεται η κατάκτηση της Δυτικής Μακεδονίας και ως το 1423 η κατάκτηση και της Θεσσαλίας.

Είπαν για μας

glqxz9283 sfy39587stf02 mnesdcuix8
sfy39587stf03
sfy39587p07